Amortisman Nedir? Amortisman Hesaplama Yöntemleri
Amortisman, bir işletmenin sahip olduğu duran varlıkların zamanla değer kaybetmesini ifade eden muhasebe terimidir. İşletmeler, bu değer kaybını muhasebeleştirerek vergi avantajı elde edebilir. Amortisman hesaplaması, işletmenin maliyetlerini yönetmesi açısından büyük önem taşır.
Amortismanın Önemi ve Avantajları
Vergi Avantajı Sağlar: Amortisman giderleri vergiden düşülebilir.
Gerçek Kârın Hesaplanmasına Yardımcı Olur: Varlıkların yıpranma payı dikkate alınarak daha doğru bir kâr hesaplaması yapılabilir.
Finansal Planlamayı Kolaylaştırır: Şirketlerin bütçe yönetiminde önemli bir rol oynar.
Amortisman Çeşitleri
1. Normal (Eşit Taksitli) Amortisman Yöntemi
Bu yöntemde, varlığın maliyeti kullanım süresi boyunca eşit taksitlere bölünerek giderleştirilir.
Formül:
Amortisman Gideri = Varlık Maliyeti / Ekonomik Ömür
Örneğin, maliyeti 100.000 TL ve ömrü 5 yıl olan bir makine için yıllık amortisman:
100.000 TL / 5 yıl = 20.000 TL/Yıl
2. Azalan Bakiyeler Yöntemi
Bu yöntemde, varlığın ilk yıllarında daha yüksek amortisman ayrılır. Böylece şirketler, varlığın kullanımının en yoğun olduğu dönemlerde daha fazla gider yazabilir.
Formül:
Amortisman Gideri = Kalan Değer × Amortisman Oranı
Örneğin, %40 oranıyla amortisman hesaplanan 100.000 TL maliyetli bir varlık için:
1. Yıl: 100.000 × 0.40 = 40.000 TL
2. Yıl: 60.000 × 0.40 = 24.000 TL
3. Fevkalade (Olağanüstü) Amortisman Yöntemi
Yangın, deprem veya teknolojik eskime gibi olağanüstü durumlar nedeniyle varlıkların değer kaybına uğraması halinde uygulanır.
Amortisman Süreleri ve Oranları
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen amortisman süreleri, kullanılan varlık türüne göre değişiklik gösterir:
Varlık Türü | Ekonomik Ömür | Amortisman Oranı |
---|---|---|
Binalar | 50 Yıl | %2 |
Makine ve Teçhizat | 10 Yıl | %10 |
Bilgisayarlar | 4 Yıl | %25 |
Araçlar | 5 Yıl | %20 |
Amortisman Hesaplama Örneği
Bir şirket, maliyeti 50.000 TL olan bir bilgisayarı satın aldı. Bilgisayarın ekonomik ömrü 4 yıl ve amortisman oranı %25. Normal amortisman yöntemi ile hesaplama:
50.000 TL / 4 yıl = 12.500 TL/Yıl
Şirket, her yıl 12.500 TL amortisman gideri yazacaktır.
Amortisman, işletmelerin varlıklarının değer kaybını yönetmelerine yardımcı olan kritik bir muhasebe sürecidir. Doğru yöntem kullanılarak hesaplandığında, işletmelere önemli vergi avantajları ve finansal planlama kolaylıkları sunar.